Serhatcan Yurdam
Henüz yorum yok

TDK’nın Sözcüklere Yaklaşımı: Irkçılık, İnkarcılık, Ayrımcılık ve Nefret Söylemi

Decrease Font Size Increase Font Size Boyutla Yazdır

Türk Dil Kurumu (TDK), resmi internet sitesi tdk.gov.tr’de yayımladığı “Güncel Türkçe Sözlük”te ırkçı ifadelere yer veriyor.

TDK’nın resmi internet sitesinde yayımlanan Türkçe sözlükte  “Türk”, “Ermeni”, “Kürt” sözcüklerinin anlamları ırkçı ve ideolojik yaklaşımlarla açıklanıyor. Tanımlar bilimsel olmaktan uzak.

TDK’nın sözlüğünde “Türk” sözcüğünün 1. anlamı  “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayan halk ve bu halktan olan kimse” şeklinde belirtiliyor.

Bu tanım anayasadaki vatandaşlık tanımının neredeyse aynısı.

Anayasanın vatandaşlık tanımı ile ilgili 66. maddesinde “Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür” ifadesine yer veriliyor.

Dilbilimsel olmaktan çok, ideolojik bir yaklaşım sergileyen TDK’nın akıllarda soru işareti uyandıran ifadeleri bununla sınırlı değil.

TDK’nın yayımladığı “Güncel Türkçe Sözlük”te  “Türk” sözcüğünün tanımına verilen örnek cümle; “Ne mutlu Türk’üm diyene”.

Türk sözcüğünün TDK'nın çevrimiçi sözlüğündeki karşılığı

Türk sözcüğünün TDK’nın çevrimiçi sözlüğündeki karşılığı

Mustafa Kemal Atatürk’e ait olan bu cümleyle özellikle Türkiye’de yaşayan, kendini “Türk” olarak tanımlamayan insanlar ötekileştiriyor ve bu insanlara Türk kimliği dayatılıyor.

1932’de Atatürk’ün talimatıyla kurulan TDK, Atatürk’ün bu sözüyle 1930’ların ırkçı söylemini günümüzde de devam ettiriyor.

Aynı sözlükte “Türk” sözcüğünün 2. anlamı “Dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan, Türkçenin değişik lehçelerini konuşan soy ve bu soydan olan kimse” şeklinde belirtiliyor. Bu tanıma verilen örnek cümle ise okurlara ‘yok artık!’ dedirtiyor.

Verilen örnek; Türkçü şair Mehmet Emin Yurdakul’un “Cenge Giderken” şiirinden alınan “Ben bir Türk’üm, dinim, cinsim uludur.” dizesi. TDK bu dizeyi kullanarak açık seçik bir biçimde ırkçılık yapıyor.

“Kart kurt= Kürt”

Sanal sözlükte “Kürt” sözcüğü arandığında, “Kürt yerine aşağıdakilerden birini bulmak istediyseniz tıklayınız” uyarısı çıkıyor ve okura “kurt” kelimesi öneriliyor. Altsatırda “Kürt” sözcüğü açıklanıyor.

Bu tablo akıllara 1980’li yıllarda öne sürülen “kart kurt teorisini” getiriyor.

“Kürt yoktur, karda yürürken kart kurt sesi çıkaran dağ Türkü’ne Kürt denir” şeklinde özetlenebilen teori  Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) başta olmak üzere, uzun yıllar milliyetçi – ırkçı kesimlerin savunusuydu. Bu inkarcı yaklaşım Türkiye’de Kürtleri inkar politikalarının dayanağı olmuştu. (bkz: Taraf: ‘Kart Kurt Teorisi’nin Tarihçesi – Murat Belge)

TDK'nın çevrimiçi sözlüğünde "Kürt" aramasıyla ilgili ekran görüntüsü

TDK’nın çevrimiçi sözlüğünde “Kürt” aramasıyla ilgili
ekran görüntüsü

 

Türk Dil Kurumu, “Kürt” sözcüğünü görmezden gelerek ‘utangaç’ bir şekilde de olsa Kürt halkına yönelik inkarcı tutumu sürdürüyor.

TDK’nın sanal sözlüğü; “Güncel Türkçe Sözlük”te birçok etnisite  “halk” sözcüğü kullanılarak açıklanırken, “Kürt” sözcüğünün anlamı “topluluk” sözcüğü kullanılarak açıklanıyor.

Sözlükte “Kürt” sözcüğüyle ilgili “Ön Asya’da yaşayan bir topluluk ve bu topluluktan olan kimse” tanımlaması yer alıyor.

“Topluluk” sözcüğü TDK’nın konuya ırkçı -ideolojik yaklaşımının bir parçası.

Aynı sözlükte; Türk, Arap, Fars, İngiliz, Alman, Rus, Japon, Çinli, Ermeni, Afgan, Bulgar, Tatar, Kırgız, Türkmen, Filistinli, Kıpti (örnekleri çoğaltmak mümkün) sözcüklerinin anlamı açıklanırken “halk” sözcüğü tercih ediliyor.

‘Kambersiz Düğün Olmaz’

Türkiye’de nefret söyleminin, ırkçılığın olduğu her yerden Ermeniler mutlaka bir pay alıyor. TDK da bu geleneği devam ettiriyor(!)

TDK'nın çevrimiçi sözlüğünde "Ermeni" aramasıyla ilgili ekran görüntüsü

TDK’nın çevrimiçi sözlüğünde “Ermeni” aramasıyla ilgili
ekran görüntüsü

‘Güncel Türkçe Sözlük’te “Ermeni” sözcüğü arandığında  sözcüğün yalnızca anlamının açıklandığı, örnek cümle kullanılmayan bir tablo var.

Sözlükte “Ermeni” sözcüğünün anlamı; “Ermenistan’da ve dünyanın çeşitli yerlerinde yaşayan halk veya bu halktan olan kimse” olarak yer alıyor.

Tanımın hemen altında “Atasözü, deyim ve birleşik fiiller” şeklinde bir ifade , yanında da “(Göster)” uyarısı bulunuyor. Sözcükle ilgili “atasözü, deyim, birleşik fiil”önerisine bakıldığında “Ermeni gelini gibi kırıtmak” deyim ile karşılaşılıyor.

Ermenilere yönelik nefret söyleminin taşıyıcısı olan bu deyim, TDK’nın “Ermeni” sözcüğüyle ilgili okurlara tavsiye ettiği tek örnek, sözcükle ilgili başka deyim ya da cümle bulunmuyor. TDK ırkçı tavrını burada da sürdürüyor.

“Ermeni gelini gibi kırıtmak” deyimiyle ilgili TDK’nın tavrı 2007 yılında kamuoyunda tartışma konusu oldu.

Dönemin TDK Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, ”Bu deyimde bir hakaret unsuru görmek, bir ırkçılık görmek Türk Dil Kurumuna, Türkçeye ve Türk milletine bir insafsızlık demektir” diyerek TDK’nın yaklaşımını savunmuştu. (bkz: haberler.com – Tdk: “Türklerin, Ermenileri Aşağılayan Bir Deyimi Yok”)

 

 

Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın 12 Ocak’ta kendi isteğiyle görevinden ayrıldı. (bkz: TDK Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın Başkanlık görevinden ayrılarak…)

 

 

TDK’nın yeni başkanının bu konudaki yaklaşımının eski başkanınkiyle aynı olup olmadığı merak konusu.

Kişilerin değişmesi elbette tek başına bir anlam ifade etmiyor. Görünen o ki, Türk Dil Kurumu’nda köklü ve kurumsal bir zihniyet değişimine ihtiyaç var.